زخم خشکسالی بر پیکر بی جان روستاهای استان

Image result for ‫خشکسالی روستاها‬‎

آزادلو : خشکسالی در ده سال اخیر در استان اردبیل عوارض خاص خود را بر جای گذاشته و موضوع کمبود آب در بخش شرب و به خصوص کشاورزی زمینه نگرانی مسئولان و کارشناسان را ایجاد کرده است. استان اردبیل به واسطه تعدد رودهای سطحی فصلی و دائمی در آن، شرایط مناسبی دارد اما با این حال کاهش بارش باران نگرانی از آینده ساکنان این استان را دوچندان می کند.
جمعیت بالای ساکن در روستاها و مناطق روستایی و عشایری توجه اساسی به این مهم را می طلبد. طبق آمار بیش از نیمی از روستاهای استان از آب شرب پایدار بهره مند نبوده و به صورت موقت از چشمه های اطراف آب مورد نیاز تأمین شده است. حال آنکه علاوه بر کاهش آب چشمه ها و منابع زیرزمینی، با کاهش باران منبع اساسی معاش اقتصادی کشاورزان و دامداران نیز به خطر افتاده است.
بررسی‌ها نشان می ‌دهد بیشترین میزان خسارت خشکسالی به مراتع استان وارد شده و این در حالی است که حفره های زیرزمینی نیز کاهش چشمگیری دارند. مراتع منبع اساسی تغذیه دام روستائیان و عشایران استان اردبیل است که با خسارات واردآمده، تغذیه دام دچار مشکل شده و از سویی در پی چرای دام و صدمات خشکسالی، مراتع زیان دو چندان دیده است.

عشایران متحمل بیشترین خسارت شدند
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اردبیل گفت: بیشترین میزان خسارت را متوجه جامعه عشایری استان اردبیل است و عموما در بحث کاهش پوشش گیاهی مراتع این خسارت متوجه این قشر زحمت کش شده است.
«مسعود امامی یگانه» در گفت و گو با همشهری اظهار کرد: مجموع خسارت وارد آمده از خشکسالی به مراتع ۱۳۰ میلیارد تومان است و این رقم معادل یک ‌سوم اعتبارات عمرانی جذب شده استان اردبیل که طبق اعلام اداره کل امور اقتصادی و دارایی، ۳۶۰ میلیارد تومان است.
وی با بیان اینکه متاسفانه بخش کشاورزی و دامداری استان از خشکسالی های پیاپی بیشترین ضرر و زیان را دیده اند، افزود: بررسی‌ها نشان می ‌دهد پراکنش نامطلوب بارندگی‌ها علت اصلی خشکسالی است و متأسفانه بیش از همه ضرر و زیان آن متوجه عشایر است.
خسارات گفته شده از خشکسالی در حالی است که کشاورزی اصلی ‌ترین منبع درآمد، اشتغال و محور حیات استان اردبیل محسوب می ‌شود و با کوچک ‌ترین تأثیری در وضعیت آن، خیل عظیم کشاورزان دچار ضرر و زیان‌ های هنگفت شده و در ادامه بیکاری، مهاجرت، خالی از سکنه شدن روستاها، کاهش تولید محصولات کشاورزی و حاشیه‌نشینی تشدید می‌شود.

کاهش آب های زیرزمینی و آینده ای نگران کننده
خشکسالی باعث شده است با استفاده بیش از اندازه از منابع آبی زیرزمینی در حال حاضر با تشدید افت سطح آب زیرزمینی و کسری حجم مخزن دشت ‌ها مواجه باشیم و وضعیت منابع آب در استان اردبیل بحرانی بوده و در صورت نبود برنامه ریزی، آینده ای نه چندان خوش در انتظار اهالی است.
به گفته «اصغر سلیمان زاده» مدیرعامل آب منطقه ‌ای استان به دنبال کاهش بارش باران، سطح روان آب‌ها کمتر و در نتیجه آن شاهد کاهش ذخایر آبی خاک هستیم که این موضوع نگران کننده است.
مدیرکل هواشناسی استان اردبیل در این زمینه گفت: متوسط مجموع بارش استان اردبیل در سال زراعی جاری تا به میزان ۲۷۴ میلی‌متر ثبت شده که در مقایسه با سال زراعی دوره آماری که ۳۳۹ میلی‌متر بوده، بیش از ۱۹ درصد کاهش و نسبت به سال زراعی گذشته با ۳۷۴ میلی‌متر بیش از ۲۷ درصد کاهش را نشان می‌دهد.
«علی دولتی مهر» افزود: بیشترین کاهش بارش سال زراعی جاری نسبت به دوره آماری متعلق به ایستگاه نمین با بیش از ۴۰ درصد است و بجز شهرستان بیله سوار با کاهش ۵ درصدری میزان بارش، در سایر مناطق استان با کاهش بارش بین ۱۰ تا ۳۴ درصد مواجه هستیم.
کاهش آب های زیرزمینی باعث می شود علاوه بر تأثیر بر اقلیم های مختلف استان اردبیل، در کاهش محصولات کشاورزی و منابع شرب تعداد زیادی از روستاها و مناطق عشایری موثر بوده است. امید است مسئولان ارشد استانی با یک رهکاری اساسی در مقابل این طاعون که ریشه محصولات کشاورزی می خشکاند، ایستاده و نگرانی های پیرامون این موضوع را برطرف کنند.

احداث سدهای معیشتی راه چاره
کارشناس ارشد مهندسی منابع طبیعی و آبخیزداری معتقد است در صورت احداث سدهای معیشتی در روستاها بخش عدیده ای از مشکلات خشکسالی که طبق پیش بینی ها ادامه خواهد داشت، برطرف خواهد شد.
«بهنام دانا» در گفت و گو با همشهری اظهار کرد: خشکسالی در سال جاری به عشایر و روستائیان اردبیل خسارت هنگفتی وارد ساخت که ناشی از بی تدبیری مسئولان در سال های گذشته برای مقابله با این پدیده طبیعی است.
وی با بیان اینکه باید در مقابل بحران های طبیعی آمادگی لازم را داشته باشیم، افزود: صحیح نیست با هر اتفاق طبیعی زمینه مهاجرت خیل روستائیان به شهرها ایجاد شود و این موضوع باعث می شود به تولید ملی ضربه وارد شود.
این کارشناس ارشد منابع طبیعی و آبخیزداری تصریح کرد: با بررسی روند تولید محصولات لبنی، کشاورزی و گوشتی در سال های گذشته توسط روستائیان و عشایران در این استان شاهد کاهش نزولی این تولیدات هستیم که به مقوله خشکسالی برمی گردد.
وی ترویج احداث استخرهای خاکی ژئوممبران را ضروری دانست و گفت: باید توسط دستگاه های ذی ربط به مردم اهمیت ایجاد این نوع استخرها که در فصول بارشی آب مورد نیاز ذخیر و در فصل تابستان مورد استفاده قرار می گیرد، تشریح شود.

  • علی قاسمیان (منتشر شده در روزنامه همشهری)

نظر شما چیست؟

نوشته های جدید